ก้าวสู่การพัฒนาห่วงโซ่อุปทานที่ปลอดการทำลายป่า ด้วยคู่มือสำหรับฝึกอบรม (Training of Trainers: TOT) ว่าด้วยกฎระเบียบของสหภาพยุโรปว่าด้วยสินค้าปลอดการทำลายป่า หรือ EU Deforestation Regulation – EUDR ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อสนับสนุนวิทยากร ผู้จัดการฝึกอบรม และผู้เชี่ยวชาญในภาคการเกษตรและป่าไม้โดยเฉพาะ คู่มือนี้ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับข้อกำหนดของ EUDR และวิธีถ่ายทอดเนื้อหาสำคัญให้เหมาะสมกับเกษตรกรรายย่อยและผู้ประกอบการ SME ที่เกี่ยวข้องกับสินค้าโภคภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น โค กาแฟ โกโก้ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน ถั่วเหลือง และไม้
เอกสารนี้เหมาะสำหรับวิทยากรและหน่วยงานที่ต้องการจัดการฝึกอบรมอย่างมีคุณภาพ เช่น เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรและสหกรณ์ ผู้นำสหกรณ์ ผู้เผยแพร่ความรู้ ผู้ประกอบการภาคเอกชน ผู้รวบรวมผลผลิต หรือผู้เชี่ยวชาญด้านห่วงโซ่อุปทาน ให้สามารถสร้างความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับ EUDR อย่างถูกต้องและนำไปถ่ายทอดต่อได้อย่างมั่นใจ นอกจากนี้ยังสามารถใช้พัฒนาวิทยากรรุ่นใหม่ให้มีความพร้อมในการจัดอบรมให้แก่ผู้เกี่ยวข้องในทุกภาคส่วนของห่วงโซ่อุปทานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เนื้อหาในเอกสารประกอบด้วยอะไรบ้าง?
เอกสารประกอบด้วยคู่มือที่รวมถึงวิธีการฝึกอบรม กิจกรรมเชิงปฏิบัติ คำจำกัดความที่เกี่ยวข้อง และแนวทางการฝึกอบรมแบบทีละขั้นตอน ส่วนไฟล์นำเสนอ (PowerPoint Presentation) สามารถใช้เป็นข้อมูลเสริม โดยเฉพาะเมื่อมีการอบรมสำหรับผู้ฝึกอบรมใหม่
ภายในคู่มือประกอบด้วยวิธีการฝึกอบรมที่ครอบคลุมตั้งแต่กิจกรรมเชิงปฏิบัติ คำจำกัดความสำคัญของกฎระเบียบ ตัวอย่างกำหนดการฝึกอบรม แผนการอำนวยความสะดวก แนวทางการฝึกอบรมแบบทีละขั้นตอน ตลอดจนรายการตรวจสอบที่ช่วยให้การเตรียมงานเป็นไปอย่างราบรื่น ภาคผนวกยังรวมข้อมูลสำคัญ เช่น ภาระผูกพันตามกฎระเบียบ การระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ สิทธิแรงงานและสิทธิในที่ดิน รวมถึงสื่อการประเมินผล แบบสอบถาม และเครื่องมือที่ช่วยให้ผู้ฝึกอบรมสามารถจัดกิจกรรมที่มีคุณภาพและเก็บข้อมูลได้อย่างน่าเชื่อถือ นอกจากนี้ยังมีไฟล์นำเสนอ (PowerPoint Presentation) เพื่อสนับสนุนการอบรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีการเตรียมวิทยากรรุ่นใหม่เข้าสู่การปฏิบัติงาน
ทำไมต้องมีการฝึกอบรมเกี่ยวกับ EUDR?
คู่มือฉบับนี้จัดทำขึ้นเพราะกฎระเบียบ EUDR เริ่มมีบทบาทสำคัญในห่วงโซ่อุปทานระดับโลก จากข้อเท็จจริงที่ว่าประมาณร้อยละ 90 ของการทำลายป่าทั่วโลกมีสาเหตุจากการขยายพื้นที่เกษตร ส่งผลให้สหภาพยุโรปออกกฎระเบียบเพื่อให้สินค้าที่เข้าสู่ตลาดยุโรปต้องผลิตอย่างถูกกฎหมายและปราศจากการทำลายป่าหลังปี 2020 ประเทศผู้ผลิตและผู้ส่งออกสินค้าเกษตร รวมถึงประเทศไทย จึงจำเป็นต้องเตรียมความพร้อมและสร้างความเข้าใจให้ถูกต้องในทุกภาคส่วน
บริษัทที่ผลิตหรือวางจำหน่ายสินค้าโภคภัณฑ์และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องภายใต้กฎระเบียบนี้ รวมถึงการนำเข้าและส่งออกจากสหภาพยุโรปต้องยืนยันผ่านคำประกาศการตรวจสอบอย่างรอบด้าน (due diligence statement) ว่าสินค้าเหล่านั้นผลิตขึ้นอย่างถูกกฎหมาย และปราศจากการทำลายป่าหรือความเสื่อมโทรมของป่าหลังปี 2020 ดังนั้นกฎระเบียบนี้อาจส่งผลกระทบต่อประเทศที่ส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น โค กาแฟ โกโก้ ถั่วเหลือง ยางพารา ปาล์มน้ำมัน และไม้ ไปยังตลาดสหภาพยุโรป
ความตระหนักรู้เกี่ยวกับ EUDR ในหลายพื้นที่ยังมีจำกัด การมีสื่อการฝึกอบรมที่ถูกต้อง เข้าใจง่าย และนำไปใช้ได้จริงจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งเพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์จากโอกาสและเตรียมความพร้อมต่อกฎระเบียบใหม่ได้อย่างเต็มที่ ผู้มีบทบาทในภาคเกษตรและป่าไม้ (ภาครัฐ เอกชน ภาคประชาสังคม) จำเป็นต้องมีความเข้าใจที่ชัดเจนเกี่ยวกับ EUDR ในมิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติจริง รวมถึงผลประโยชน์และผลกระทบต่อ SME และเกษตรกรรายย่อยในสินค้าเป้าหมาย
การฝึกอบรมในชุดนี้นำเสนอเครื่องมือเชิงปฏิบัติเพื่อสนับสนุนศักยภาพของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะ SMEs และเกษตรกรรายย่อย เพื่อให้สามารถปฏิบัติตาม EUDR ได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีการออกแบบโมดูลการฝึกอบรม 2 ส่วน ได้แก่
- หลักสูตรสำหรับ SMEs
- หลักสูตรสำหรับเกษตรกรรายย่อย
คู่มือฝึกอบรมนี้พัฒนาขึ้นจากการทดสอบนำร่องในประเทศไทย ทั้งกับกลุ่ม SMEs และเกษตรกรรายย่อย โดยปรับเนื้อหาให้เหมาะสมกับบริบทจริง สะท้อนความรู้ล่าสุดเกี่ยวกับ EUDR ณ เดือนมีนาคม 2025 และพร้อมนำไปใช้เพื่อยกระดับศักยภาพของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทานให้สามารถก้าวผ่านข้อกำหนดใหม่ของยุโรปได้อย่างมั่นใจ
